Pryszczyca, znana również jako Foot and Mouth Disease (FMD), to wysoce zakaźna choroba wirusowa zwierząt parzystokopytnych – zarówno domowych (bydło, świnie, owce, kozy), jak i dzikich (sarny, jelenie itd.)
Chorobę wywołuje wirus z rodzaju Aphtovirus (rodzina Picornaviridae).
Objawy kliniczne:
- Pęcherze i nadżerki w jamie ustnej (język, wargi, nos), na wymieniu, strzykach i racicach
- Gorączka, apatia, ślinotok, charakterystyczne „mlaskanie”
- Kulawizna i sztywny chód, często na wielu kończynach jednocześnie
- Spadek apetytu i mleczności
- U młodych zwierząt – szybka śmiertelność (np. zapalenie mięśnia sercowego)
Śmiertelność u dorosłych jest niewielka, ale pryszczyca powoduje znaczne straty ekonomiczne.
Sposoby przenoszenia
Wirus może być wydalany nawet 4 dni przed pojawieniem się objawów.
Trasę zakażenia stanowią m.in.:
🚩 Bezpośredni kontakt ze zwierzętami
🚩 Produkty zwierzęce (mięso, mleko, nasienie, wełna)
🚩 Ściółka, pasza, woda, sprzęt, pojazdy, odzież, obuwie
🚩 Droga powietrzna – aerozole, wydzieliny
🚩 Możliwość trwałego nosicielstwa – do 3 lat u przeżuwaczy
Czy choroba może przenieść się na ludzi?
Tak, ale infekcje u ludzi zdarzają się bardzo rzadko i mają łagodny przebieg – objawy to pęcherze ust, dłoni, stóp, gorączka, bóle głowy. Ustępują zwykle w ciągu 1‑2 tygodni, a transmisja między ludźmi – nie odnotowana.
Zaleca się jednak wysoką higienę i ostrożność w kontaktach ze zwierzętami i produktami pochodzącymi od nich .
Status w Polsce i środki prewencyjne
- Polska póki co jest oficjalnie wolna od pryszczycy (ostatnie ognisko w 1971 r.)
- Sąsiednie kraje (Słowacja, Węgry) miały ogniska, lecz obecnie sytuacja jest stabilna.
- Wprowadzono zakazy importu zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego z obszarów zagrożonych oraz kontrole graniczne.
- Działają specjalne pasy graniczne i dezynfekcja pojazdów transportujących zwierzęta.
Bioasekuracja – kluczowa strategia
Zalecane środki ochronne są szczegółowo określone przez MRiRW i GIW jako konieczne do utrzymania statusu wolności od choroby:
Wprowadzanie zwierząt tylko z legalnych, pewnych źródeł – z świadectwem zdrowia.
Obowiązkowa kwarantanna nowych zwierząt minimum 14 dni.
Izolacja chorych; natychmiastowe zgłoszenie podejrzenia do Powiatowego Lekarza Weterynarii.
Regularna dezynfekcja sprzętu, pojazdów, obuwia, odzieży.
Kontrole weterynaryjne i monitoring – bierny i czynny.
Szczególna dbałość o odpowiednią bioasekurację to m.in. zapobieganie dużym ogniskom choroby, minimalizacja strat ekonomicznych i ochrona zdrowia publicznego.
Zachęcamy do zapoznania się z ulotkami przygotowanymi przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
